Minder gemeenten
Per 1 januari 2018 is in Nederland het aantal gemeenten 380. Drie decennia geleden bestond Nederland nog uit 774 gemeenten. Zoals de plannen er nu uitzien, zal het aantal gemeenten per 1 januari 2019 verder afnemen met zo’n 35 gemeenten.

De omvang van een gemeenteraad hangt samen met het aantal inwoners van de gemeente. De grootste gemeenteraden van Nederland (bij gemeenten met meer dan 200.000 inwoners) telt 45 leden, de kleinste 9 leden (bij gemeenten met minder dan 3000 inwoners). De vergoeding die raadsleden ontvangen is afhankelijk van het aantal zetels in de raad, gekoppeld aan het aantal inwoners van de gemeente. Het aantal raadsleden – en dus zetels – is altijd oneven. 

Het gemiddelde aantal gemeenteraadsfracties nam toe van 6,8 in 2010 tot 7,3 nu.

In vijf gemeenten (Den Haag, Dordrecht, Doetinchem, Hengelo en Zutphen) zijn zoveel raadsleden afgesplitst en een eigen partij begonnen, dat de gemeenteraad daar nu drie fracties meer telt dan in 2014. In achttien gemeenten ontstonden twee nieuwe fracties. Zo heeft Delfzijl tien fracties (+2) op 21 raadsleden en Winsum acht fracties (+1) op 15 raadsleden


In Friesland worden uit Franekeradeel, het Bildt, Leeuwarden, Leeuwarderadeel, Littenseradiel, Menamerdiel en Súdwest-Fryslân drie nieuwe gemeenten gevormd: Leeuwarden, Waadhoeke en Súdwest-Fryslân. Die zeven gemeenten telden samen eerst 151 raadsleden. Na de herindelingsverkiezingen zijn er nog 105 raadsleden over. 
In Groningen vormen Hoogezand-Sappemeer, Menterwolde en Slochteren vormen per 1 januari 2018 de nieuwe gemeente Midden-Groningen, terwijl Vlagtwedde en Bellingwedde samengaan onder de naam Westerwolde. De fusies in Groningen leiden tot 22 raadsleden minder. 
In Gelderland zijn er ook 11 raadsleden minder als gevolg van de fusie van Rijnwaarden en Zevenaar.

Verschraling van de lokale democratie
Ook al zijn er veel minder gemeenten dan voorheen, o.a door de herindeling en samenvoeging van kleinere gemeenten tot een grotere gemeente, is het voor politieke partijen niet makkelijk om mensen te vinden die op de kieslijst willen staan voor de komende gemeenteraadsverkiezingen. Raadswerk kost een raadslid gemiddeld zo’n 16 uur per week en in de grote steden is dat zo’n 27 uur per week, waarin wordt vergaderd, stukken worden voorbereid en contact met burgers wordt onderhouden. Gemeenteraadsleden moeten het gemeenteraadswerk combineren met de thuissituatie en werk, reden dat als mensen al lid zijn van een politieke partij zich niet beschikbaar stellen voor de kandidatenlijst voor de gemeenteraadsverkiezingen. Politieke partijen besluiten door gebrek aan kandidaten soms zelfs maar niet mee te doen aan de verkiezingen. In acht gemeenten hebben partijen al aangegeven dat ze waarschijnlijk niet meedoen. Bij de vorige verkiezingen in 2014 had al meer dan de helft van de landelijke partijen moeite bij het vinden van kandidaten. Dat betekent dus een verschaling van de lokale democratie. 

‘Ondermijning’
Ondanks de werkdruk, het niveau van de gemeenteraad en de hoogte van de vergoeding geeft 75% van de raadsleden aan zich toch ook voor een volgende termijn beschikbaar te stellen, blijkt uit een onderzoek dat de NOS deed samen met raadsledenvereniging Raadslid.NU onder 2100 raadsleden van de ruim 8900 raadsleden die Nederland telt.

Los van zorgen over de werkdruk, politieke winst of verlies binnen de gemeentepolitiek en de kandidatenlijst staat ‘ondermijning’ binnen het lokale bestuur de aandacht. Criminelen zouden daarbij de gelegenheid hebben te infiltreren of invloed uit te oefenen binnen het lokale gemeentebestuur, zowel via de raad als het ambtenarenapparaat, zo is de veronderstelling, maar in daar het raadswerk financieel weinig oplevert en er wel raadsmeerheid-besluiten nodig zijn om beleid bij te kunnen sturen zal dat in de praktijk meevallen om via inmenging veel invloed uit te kunnen oefenen. Hoe groot de druk op het lokaal bestuur precies is, is dan ook onbekend. Uit een onderzoek van justitie bleek onlangs dat een kwart van de burgemeesters aangeeft dat zij bedreigd zijn.

Burgemeester Paul Depla stelde voor om in de toekomst voor nieuwe raadsleden een commissie integriteit aan te stellen naast een verplichte verklaring omtrent gedrag (VOG), waar sommige partijen om vragen, als mensen zich tenminste dus al verkiesbaar stellen binnen een politieke partij voor de gemeenteraadsverkiezingen. In Amsterdam is er bovendien een voorbeeld van een ex-crimineel Steve Brown die met een eigen lijst ‘De stem van de straat’ uit zal komen voor de gemeenteraadsverkiezingen van Amsterdam, waarbij het zeer twijfelachtig is of hij wel genoeg stemmen kan krijgen voor een raadszetel. Uit NOS/Raadslid.NU onderzoek blijkt trouwens dat agressie en bedreigingen wat rond en aan het thema van ondermijning kleeft nauwelijks een rol spelen bij raadsleden die besluiten na de verkiezingen te stoppen. Dat ligt eerder aan de werkdruk van het raadswerk naast een baan. Vrouwen ervaren de werkdruk hierbij als een groter probleem dan mannen, vooral in de leeftijd tussen 30 en 40 jaar (75 tegenover 60%). Bij twintigers en zestigers is juist geen verschil te zien tussen mannen en vrouwen die actief zijn binnen een gemeenteraad.

Bronnen:
NOS, 14-2-2018 https://nos.nl/artikel/2217096-in-125-gemeenten-helpt-een-online-stemhulp-je-straks-kiezen.html
Raadslid, 9-2-2018 http://www.raadslid.nu/content/raadsleden-signaleren-intimidatie-en-ondermijning
AT5, 6-2-2018 http://www.at5.nl/artikelen/178243/kandidaten-screenen-is-voor-kleine-partijen-lastig
Binnenlands bestuur, 3-2-2018 http://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/nieuws/gemeenteraden-lappendekens-van-kleine-fracties.9580348.lynkx
Trouw, 2-2-2018 https://www.trouw.nl/democratie/aivd-moet-lokale-politici-screenen-om-infiltratie-te-voorkomen~ac4f675a/
Brabants Dagblad, 31-01-2018 https://www.bd.nl/s-hertogenbosch/kolthoff-politieke-partijen-doen-te-weinig-tegen-infiltratie-criminele-organisaties
Parool-10-01-2018 https://www.parool.nl/amsterdam/verkiezingen-2018-dit-zijn-de-nieuwkomers-en-oude-bekenden
Parool, 27-12-2017 https://www.parool.nl/binnenland/baan-in-lokale-politiek-lonkt-toch-voldoende-kandidaten-gevonden~a4550591/
AT5, 15-12-2017 http://www.at5.nl/artikelen/176369/oud-crimineel-steve-brown-doet-cht-mee-met-raadsverkiezingen
NOS, 11-12-2017 https://nos.nl/artikel/2206982-raadswerk-vraagt-veel-toch-wil-driekwart-door.html
Nieuws & co, 10-12-2017 https://www.nporadio1.nl/opinie-commentaar/7182-goed-dat-burgemeesters-geen-boeven-buiten-de-raad-kunnen-houden
NOS, 9-12-2017 https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2206757-gemeenteraadsleden-gezocht-steeds-minder-mensen-willen-op-een-kieslijst.html
Binnenlands bestuur, 9-12-2017 http://m.binnenlandsbestuur.nl/nieuws/88-raadsleden-minder-vanaf-volgend-jaar.205594.lynkx
Volkskrant, 9-12-2017 https://www.volkskrant.nl/binnenland/burgemeesters-screen-gemeenteambtenaren-om-criminele-infiltratie-tegen-te-gaan~a4544282/



Dit is alles