Provinciale Statenverkiezingen

Artikelindex

Politieke betekenis - In 2003, 2007 en 2011 vonden de Provinciale Statenverkiezingen binnen een jaar na de Tweede Kamerverkiezingen en het aantreden van een nieuw kabinet plaats. De Provinciale Statenverkiezingen worden daarom door de landelijke politiek als een belangrijke eerste graadmeter beschouwd over de vraag hoe kiezers oordelen over de eerste verrichtingen van de nieuwe Tweede Kamer en het nieuwe kabinet. In 2019 vinden de Provinciale Statenverkiezingen plaats 2 jaar na de Tweede Kamerverkiezingen. Ook nu speelt het oordeel over het kabinet (Rutte III: VVD, CDA, D66 en CU) een grote rol.

Provinciale Statenverkiezingen 2011 - Bij deze verkiezingen, ten tijde van Rutte I, ging het vooral om de vraag of VVD, CDA en PVV een meerderheid in de senaat wisten te behalen. Rutte I was een minderheidskabinet bestaande uit de politieke partijen VVD en CDA, en kreeg van oktober 2010 tot april 2012 gedoogsteun vanuit de Tweede Kamer van de PVV. In de Tweede Kamer had dit kabinet een nipte meerderheid van 76 zetels, maar op basis van de Eerste Kamerverkiezingen van 2007 hadden zij die in de Eerste Kamer nog niet. De PVV was zelfs nog helemaal niet vertegenwoordigd in de Eerste Kamer.

Het Kabinet Rutte II was een coalitie van VVD en PVDA. In de Tweede Kamer (2012-2017) hadden zij samen een kleine meerderheid van 77 zetels. Wanneer het kabinet een wetsvoorstel indiende, kon ze (meestal) rekenen op de steun van deze 77 Kamerleden. Maar in de Eerste Kamer lag dit anders. VVD en PvdA hadden in de Eerste Kamer (2011-2015) 30 zetels , te weinig voor een meerderheid. Het Kabinet Rutte II had dus altijd steun nodig van andere partijen. Dit kabinet overlegde daarom vaak met D66, ChristenUnie en SGP. Maar ook met andere partijen werd gepraat om een meerderheid voor elk wetsvoorstel te krijgen. Dat betekende dat dit kabinet haar plannen vaak moet aanpassen.

Provinciale Statenverkiezingen 2015 - De Statenverkiezingen 2015 stonden in belangrijke mate in het teken van de daarop volgende Eerste Kamerverkiezingen van 26 mei. Premier Rutte en andere politieke leiders namen actief deel aan de campagne. Het belang dat aan de Statenverkiezingen werd gehecht, bleek verder uit het lijsttrekkerschap van twee CDA-Tweede Kamerleden. Eddy van Hijum was lijsttrekker in Overijssel (hij nam afscheid als Kamerlid) en Sander de Rouwe was lijsttrekker in Fryslân.

De uitslagen van de Provinciale Statenverkiezingen van 18 maart 2015 lieten een verdere fragmentatie van de Nederlandse politiek en verlies voor regeringspartijen VVD en - vooral - PvdA zien. Er zijn veel winnaars: D66, SP, ChristenUnie, SGP, Partij voor de Dieren, 50PLUS en provinciale partijen. CDA en PVV blijven vrijwel stabiel. De opkomst was lager dan in 2011.

Door deze uitslag hadden VVD en PvdA in de Eerste Kamer steun van meer (oppositie)fracties nodig dan tot nu het geval was. Mogelijkheden om die steun te vinden, leken er wel voldoende te zijn.