Waterbed, drukte en overlast. Effecten sluitingsbeleid coffeeshops in Amsterdam Centrum

Volgens het UvA-Bonger Instituut is sinds het sluiten van coffeeshops vanwege Project 1012 en de invoering van het afstandscriterium (nabijheid tot scholen voor voortgezet onderwijs) het veel drukker geworden in de (resterende) coffeeshops rond de Warmoesbuurt, de Nieuwendijkbuurt en de Haarlemmerbuurt. Deze hebben nu gemiddeld circa 2 x zoveel bezoekers als toen het sluitingsbeleid begon. Die toename wordt mede veroorzaakt doordat er meer toeristen naar Amsterdam komen, waarbij circa 60 % zich vooraf online oriënteert, maar betreft vooral een waterbedeffect. In het voorjaar van 2016 hadden de coffeeshops gemiddeld meer dan 6000 bezoekers per week (ca. 3000 in de kleinste en 12000 in de grootste coffeeshop) en zijn regelmatig zo vol, dat klanten buiten in de rij staan en binnen onvoldoende zitplekken zijn. De drukte vormt een bedreiging voor belangrijke uitgangspunten van het coffeeshopbeleid:

-kleinschaligheid,
-goede voorlichting,
-geen overlast.

Indien de opgeschorte invoering van het afstandscriterium alsnog zou plaatsvinden, dan zou dit bij sluiting van coffeeshops overdag op schooldagen in de Haarlemmerbuurt leiden tot een grotere concentratie van drukte in coffeeshops in de avonduren – en daarmee tot meer overlast op straat. Bij het sluiten van een of meer coffeeshops in de Haarlemmerstraat, omdat zij in het zicht liggen van een school, zou het overdag en ’s avonds vooral drukker worden in nabijgelegen coffeeshops. En wanneer alle coffeeshops op loopafstand van een school voor voortgezet onderwijs hun gedoogverklaring zouden kwijtraken, dan zou dit vooral leiden tot extreme drukte in andere coffeeshops, met name in de omgeving van het Centraal Station. Verder valt een sterke toename van straatdealers te verwachten. De beheersing hiervan zou een substantieel handhavingsprobleem teweegbrengen.

De reflectie bij deze studie is dat er geen analyse wordt gedaan naar de gewenste vraag en de capaciteit per coffeeshop om de doelstelling van kleinschaligheid, goede voorlichting en geen overlast geborgd te kunnen borgen, conform de Rotterdamse Ecorys-studie. In ieder geval is het directe effect van het sluitingsbeleid vanwege project 1012 en het afstandscriterium op straatdealers en handhavingsproblematiek door het Bonger Instituut onderbouwd in kaart gebracht, maar heeft de gemeente Amsterdam niet kunnen weerhouden toch een aangescherpt sluitingstijdenbeleid te voeren bij coffeeshops die zich binnen een bepaalde afstand tot een school bevonden.

Korf et al, 2016 
https://www.narcis.nl/publication/RecordID/oai:dare.uva.nl:publications%2F070100ad-12ee-40b1-8c1e-ea394b9e71b6